Lễ nghi, ứng xử

Lễ tiết chào hỏi

Người Hàn Quốc rất coi trọng lễ tiết. Nhìn chung, khi chào nhau người Hàn thường cúi đầu, đặc biệt những người lớn tuổi rất thích được chào. Đã quen biết nhau mà không chào sẽ được coi là vô lễ, ai nhìn thấy trước phải chào trước.

Thăm hỏi nhau

– Người Hàn Quốc thích gọi điện thoại thăm hỏi nhau hơn là đến nhà thăm trực tiếp. Việc gọi điện thăm hỏi cũng không nên thực hiện quá sớm hoặc quá muộn.

– Nếu được đến thăm một gia đình Hàn Quốc theo lời mời của họ thì thời gian thích hợp nhất là vào buổi chiều hoặc tối và cần lưu ý tránh đến vào giờ ăn của gia đình họ. Tuyệt đối không được rủ người khác cùng đi nếu chủ nhà chỉ mời mình bạn, nên hẹn và đến đúng giờ hẹn. Khi đến cổng nhà, nhớ gõ cửa hoặc bấm chuông hoặc hỏi “có ai ở nhà không”. Sau khi có người trả lời phải xưng tên mình hoặc trao danh thiếp (card visit) nếu có, bày tỏ mong muốn của của người đến thăm. Chủ nhà (có thể là bà chủ hoặc một cô gái) sẽ mở cửa mời khách vào nhà.Trước khi vào phòng khách, nhớ cởi bỏ giày, dép, mũ và áo khoác và để tại phòng đợi hoặc sảnh, hành lang. Khi vào phòng khách, sau khi được mời vào vị trí của khách, cần nhớ ngồi theo tư thế cổ truyền (nam giới ngồi xếp bằng hay quỳ, nữ giới ngồi chéo hai chân về một bên). Người Hàn Quốc khi tiếp khách, ngoài trà nước còn có bánh ngọt, trái cây. Khách là người được mời đầu tiên khi ăn uống.

– Khi ra về, người Hàn Quốc thường tiễn khách bằng câu nói xã giao, lịch sự như: “Mời ông/bà đến chơi với chúng tôi luôn”. Khách nhất thiết phải đáp lễ kiểu như: “Tôi đã làm phiền ông/bà nhiều, chúc hạnh phúc và chúc bình yên”.

Lễ tiết nơi công cộng

– Không xin lửa hoặc xin và hút thuốc lá trước người lớn tuổi hơn mình hoặc cấp trên của mình.Không hút thuốc nơi công cộng hoặc nơi cấm hút thuốc. Nếu muốn hút thuốc lá thì tìm nơi cho phép hút, vứt đầu mẩu và tro tàn vào nơi quy định đề phòng hỏa hoạn.

– Khi uống rượu cùng người lớn tuổi hơn mình thì phải giữ gìn để không say xỉn và không ép người khác uống rượu.

– Ở nhà ăn phải xếp hàng theo thứ tự để lấy cơm, khi ăn xong không bỏ bừa bãi thứ ăn ra bàn mà phải bỏ vào nơi quy định; không nói to hoặc gây tiếng động ầm ĩ bát đũa.

– Khi chờ gọi điện thoại công cộng thì cần nhẫn nại chờ đến lượt; nếu đằng sau mình còn người chờ gọi thì cần nói chuyện nhanh gọn.

– Ở nhà tắm công cộng cần tiết kiệm nước, ngoài tắm ra không được giặt giũ; giữ trật tự, không mở xối xả nước hoặc hò hét, la lối.

– Ở nhà vệ sinh công cộng, khi vào nhất thiết phải gõ cửa, khi xác định không có người mới đẩy cửa vào. Phải giữ gìn sạch sẽ, đi vệ sinh xong phải giật nước, không được dùng giấy  khác ngoài giấy vệ sinh theo quy định.

– Khi sử dụng phương tiện giao thông công cộng phải nhường chỗ tốt cho người già, người cõng (địu) trẻ nhỏ, trẻ em, người tàn tật, phụ nữ có thai; cũng như giúp đỡ người mang vác nặng lên, xuống xe.

– Nếu bạn có máy ảnh, điện thoại muốn chụp hình có nhiều người Hàn Quốc thì cứ thoải mái, đàng hoàng; nhưng nếu chỉ có một người Hàn Quốc thì bắt buộc phải xin phép người đó trước khi chụp.

Nhà ở

Ở nông thôn Hàn Quốc ngày nay, kiểu nhà truyền thống vẫn phổ biến. Đặc điểm kiểu nhà này là có hệ thống sưởi ấm dưới sàn và phần lớn lợp ngói. Một ngôi nhà truyền thống bao giờ cũng có tường xây bao quanh, sân ở gữa và có hai khu nhà. Phòng trong nhà tương đối nhỏ, người Hàn Quốc ngồi ngay trên sàn, ít sử dụng ghế; không đi giày dép vào nhà.Ở thành phố, hầu hết dân cư ở trong các nhà xây hiện đại hoặc chung cư cao tầng.

Tặng quà và nhận quà

– Khi được người Hàn Quốc mời đi ăn hay đến chơi nhà, cần chuẩn bị quà để tặng. Việc tằng quà phải được thực hiện ở nói mọi người chu sý nhất và chỉ trao quà trước khi ra về. Khi tặng quà và nhận quà, cả khách và chủ nhà phải nói lịch sự với nhau.Nhìn chung, trong bất kỳ dịp lễ nào, người Hàn Quốc đều tặng quà cho nhau.

– Nếu bạn là người được nhận quà, tuyệt đối không được mở gói quà ra trước mặt người tặng quà. Nếu không muốn nhận quà của người Hàn Quốc thì phải từ chối rất lịch sự và nhã nhặn nhưng tuyệt đối không được từ chối khi có người Hàn Quốc khác bên cạnh vì sẽ làm cho người tặng quà rất khó xử.

– Việc phúng viếng đối với người chết thường dùng tiền, bỏ vào phong bì, để giúp gia đình có người chết lo việc tang lễ.

Giao tiếp khi có phụ nữ

– Trong các buổi liên hoan lớn, nếu người Hàn Quốc có vợ cùng đi thì không nên đặt vấn đề để được người đó giới thiệu vợ của họ, vì người Hàn Quốc không bao giờ giới thiệu vợ mình với người khác.

– Nếu muốn gặp hoặc làm quen với một người phụ nữ Hàn Quốc thì nhất thiết phải xin phép người chủ hay chồng của người phụ nữ đó và phải đợi để biết họ có đổng ý hay không thì mới được hoặc không được tiếp xúc. Khi gặp một người phụ nữ Hàn Quốc, cũng có thể bắt tay nhau (kiểu chào lịch sự) song phải tinh ý để biết được rằng người phụ nữ đó có ưng thuận kiểu chào đó không. Tuyệt đối không được mời người phụ nữ đó uống rượu, bia hoặc hút thuốc lá.

Khen chê

Nếu bạn thích khen một cái gì vì nó đẹp, chẳng hạn như khen một cô gái Hàn Quốc, thì việc sử dụng lời khen như thế nào cho phù hợp, để tránh bị coi là bất nhã, là rất khó, đặc biệt là khi bạn không hiểu cặn kẽ phong tục, tập quán của người Hàn Quốc. Nếu bạn khen một người phụ nữ Hàn Quốc, mà sau đó nghe được câu “Chonma-Neyo” nghĩa là đừng chú ý đến nó thì câu đó cũng đồng thời có nghĩa là cảm ơn. Nói chung, người Hàn Quốc thường nhã nhặn và khiêm tốn trong cư xử.

Khi mua sắm

Muốn đi mua đồ dùng, đi chợ, nếu không biết tiếng Hàn Quốc hoặc bạn sẽ phải mua đắt hoặc không mua được gì, nên phải có người biết tiếng để đi cùng. Việc đi cùng này giúp bạn mặc cả vì chỉ một số ít loại thực phẩm là có yết giá trên bảng. Tuy nhiên, ở các khu bán hàng cho khách nước ngoài thì mọi hàng hóa đều được ghi giá và không cần mặc cả. Nếu muốn mua đồ với giá phải chăng thì tốt nhất nên đến các khu chợ lớn chuyên bán một loại mặt hàng. Ở Seoul, chợ nổi tiếng nhất là chợ Namdaemun, chợ này bán chủ yếu là tạp hoá, quần áo và thực phẩm. Giày dép và đồ điện tử được bán ở chợ Phyung, ở các tiệm nhỏ và các đường phố có rất nhiều nhưng giá cả đắt hơn.

Việc ghi địa chỉ trên các bì thư và tên, họ

– Tên họ của người Hàn Quốc thường có ba ký tự. Ký tự đầu là họ, hai ký tự sau là tên, trong đó có một mẫu tự thường dùng để chỉ thế hệ. Người Hàn Quốc thường gọi nhau bằng họ. Nên khi nghe người Hàn Quốc giới thiệu tên thì bạn nên nhớ ngay âm tiết đầu tiên, đó chính là họ của người đó.

– Phụ nữ Hàn Quốc đi lấy chồng vẫn không đổi họ, giống như ở Việt Nam.

– Nếu không thân thiết thì không gọi nhau bằng tên.

– Người ít tuổi cũng không nên gọi tên người lớn tuổi hơn mà phải gọi bằng họ của người đó. Trong nhà người Hàn Quốc, nếu nghe thấy một người đàn ông gọi một người phụ nữ là Yoho thì người phụ nữ đó chính là vợ của ông ta.

– Khi viết thư cho người Hàn Quốc, phải ghi tên người chồng lên bì thư. Ví dụ: Khi gửi thư cho một người phụ nữ có chồng là Kim In-sang thì viết trên bì thư gửi là gửi bà Kim In-sang (hoặc ông Kim In-sang). Khi đã thân với cả hai vợ chồng họ thì mới được phép ghi tên của người vợ trên bì thư.

– Phần lớn các đường phố ở Hàn Quốc không có tên. Thậm chí, nếu một vài chỗ có tên thì cũng khó phân biệt chỗ nào là đầu hoặc cuối phố. Việc viết địa chỉ cần theo quy tắc sau: Tỉnh hoặc thành phố, sau đó đến huyện hay quận, đến xã hoặc phố và số nhà rồi mới đến tên người nhận. Các khu vực cần ghi trong địa chỉ thường có số riêng. Vì vậy, nếu không có tên phố thì phải ghi số của khu vực. Trường hợp bì thư, bưu ảnh kiểu phương Tây, có tiếng Anh thì ghi theo cách mà chúng ta thường làm, kể cả việc dán tem.

Cách thức ăn uống

– Ngoại trừ các bữa tiệc hay liên hoan vui vẻ, thường có khẩu phần dồi dào, còn trong các bữa ăn thường ngày, thực phẩm của người Hàn Quốc hầu như không thay đổi và có thể nói là khá đạm bạc. Người Hàn Quốc ăn cơm và dùng đũa như ở Việt Nam.

– Trong các bữa ăn hàng ngày, Kimchis là món ăn thường xuyên. Nó tương tự như bắp cải muối của Việt Nam, nhưng được làm từ nhiều loại rau, củ khác nhau và thường là rất cay. Tuỳ theo mùa, món này cũng được chế biến khác nhau. Một món khác tương tự Kimchis, được làm từ củ cải là Tongchimi (giống món củ cải muối ở Việt Nam).Người Hàn Quốc hay ăn các món thịt nướng, cơm nấu độn các loại đậu hạt hoặc ngô (bắp).

– Trong khi ăn rất hạn chế nói chuyện, không nên yêu cầu, nhờ người khác chuyển thứ nào đó trên bàn ăn cho bạn, trừ khi ởnhà hàng vì đã có nhân viên phục vụ. Không được để thấp đầu hơn những người khác trong khi ăn và hết sức tránh rơi vải thức ăn. Nếu để rơi vãi thì phải nhặt lên ngay và phải bỏ vào cái bát (chén) còn trống. Khi nhận rượu của người lớn tuổi, có vai vế lớn hơn thì phải nhận hai tay. Vì việc ăn (kể cả cơm) được thực hiện bằng một động tác gắp là chính nên không được phép bê (bưng) bát (chén) hay đĩa ăn lên. Làm như vậy bị coi là vô lễ và mất lịch sự. Khi ăn xong phải bỏ thìa, đũa vào nơi quy định, thường là góc bên tay phải của bạn. Dù đã ăn xong, nhưng ở bàn vẫn còn người khác đang ăn thì cũng phải chờ đến người cuối cùng ăn xong mới được phép đứng dậy rời khỏi bàn.

Một số lưu ý khác khi ăn uống

– Cần phải đợi người lớn tuổi nhất trong bàn bắt đầu ăn thì bạn mới được ăn. Theo lệ thường, trong một cuộc chiêu đãi tại nhà ai đó, bạn sẽ được chủ nhân hỏi đã có thể bắt đầu bữa ăn được chưa, sau khi nâng cốc rượu khai vị. Sau đó, nếu bạn đồng ý, chủ nhà mới yêu cầu vợ hay người phục vụ bày đồ ăn lên bàn.

– Không lấy thức ăn bằng cách vươn tay và trườn người qua bàn. Vì có thể chà sát tay hay tay áo vào các đồ ăn khác; Không chan canh hoặc nước sốt lẫn vào cơm như ở Việt Nam; Không được để cùi bàn tay và cánh tay trái lên bàn khi ăn; Không dùng tay xé thức ăn, mà phải dùng các dụng cụ cần thiết. Nói chung, bạn nên ăn hết hết thức ăn đã lấy và đã xé nhỏ, không để thức ăn thừa vào chỗ đựng đồ ăn chung ở bàn, dù chỗ ăn đó bạn hoàn toàn chưa ăn tới.

Các ngày lễ trong gia đình

Đây là những ngày lễ mang tính truyền thống trong mọi gia đình Hàn Quốc:

– Ngày lễ sinh nhật quan trọng nhất là ngày đầy năm “Tol” và ngày sinh nhật lần thứ 60 “Hwankap”.

– Ngoài ra còn có lễ tròn 100 ngày sau khi sinh (tương tự lễ đầy tháng ở Việt Nam) và sinh nhật hàng năm. Trong lễ 100 ngày sau khi sinh, nếu được mời, cần phải có quà tặng. Quà trong dịp này là quần áo trẻ em và những thứ khác phù hợp với trẻ em. Trong dịp lễ đầy năm, nếu được mời cũng phải có quà.

– Cũng như các dân tộc khác, ngày cướingày tang lễ đối với người Hàn Quốc rất quan trọng.

Bài viết liên quan

Giao tiếp, ứng xử

– Người Malaysia rất lịch sự và thân thiện, họ luôn luôn nói “cảm ơn” và “xin lỗi” khi giao tiếp với những người khác. – Việc nhìn chằm chằm vào người khác bị coi là bất lịch sự. Một số người Malaysia gốc Trung Quốc thường nói to hơn bình thường cho nên bạn […]

Văn hóa Nhật Bản – những điều cần lưu ý để hòa nhập môi trường làm việc

Người Nhật Bản được đánh gia cao là những người cần mẫn yêu công việc và thường làm việc rất nhiều, ngoài ý chí kiên cường khi đất nước Nhật thường xảy ra thiên tai. Họ còn những điều tốt chúng ta cần học tập như: Đúng giờ là văn hóa làm việc quan trọng […]

Một số lưu ý

– Không được dùng ngón tay trỏ chỉ trỏ. Việc làm này được coi là xúc phạm nghiêm trọng. – Vung tay trong lúc nói chuyện có thể bị coi là không lịch sự; quay lòng bàn chân về phía người nói chuyện cùng là mất lịch sự. Việc hỏi về vợ và con gái […]